NÂNG CAO VỊ THẾ VÀ TRÁCH NHIỆM CỦA THANH NIÊN
08:26Thanh niên hiện nay là lực lượng chính trị - xã hội có trình độ cao, có nhiều ý tưởng táo bạo, biết nắm bắt cơ hội, năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, quyết tâm vượt khó, quyết chí làm giàu. Chính những đức tính tốt và những việc thanh niên đã làm để phát triển đất nước đã được lãnh đạo Đảng và Nhà nước đánh giá cao vị trí, vai trò và trách nhiệm của thanh niên.
Sinh viên Hà Nội với phong
trào Giao Thông Xanh
Đối với mỗi
thời kỳ, quốc gia, để bảo tồn và phát triển đất nước, thì không thể không có
thanh niên tham gia, họ là sức sống hiện tại và hình ảnh tương lai của dân tộc,
là lực lượng xung kích trong các cuộc đấu tranh sinh tồn, đấu tranh cách mạng,
góp phần thúc đẩy sự phát triển lịch sử của xã hội, của đất nước và đây còn là
lực lượng có khả năng thích ứng nhanh nhạy trước những biến động của xã hội,
phản ánh sinh lực một xã hội đang phát triển, có khả năng tiếp thu cái mới, cái
tiến bộ, cải tạo thiên nhiên, cải tạo xã hội với sức sáng tạo không ngừng. Tuy
nhiên, việc phát huy vai trò của thanh niên đến đâu điều đó phụ thuộc vào nhiều
yếu tố nhưng điều quan trọng là phải thấy được vị thế và xác định trách nhiệm
của thanh niên trong quá trình xây dựng và phát triển đất nước.
Thực
tế đã chứng minh, thanh niên Việt Nam dù bất kể hoàn
cảnh nào vẫn luôn là người phản ánh và thể hiện rõ nét nhất hình ảnh của dân tộc
Việt Nam với những đức tính yêu quê hương đất nước; gắn bó với thiên nhiên, với
công đồng; đoàn kết, thuỷ chung, nhân ái, quý trọng nghĩa tình; cần cù, yêu lao
động; dũng cảm, kiên cường; hiếu học, thông minh, sáng tạo,
luôn có được vị thế quan trọng trong xây
dựng và phát triển đất nước cũng như các phong trào thanh niên trong khu vực và
trên thế giới: mở rộng quan hệ, hợp tác với hơn 300 tổ chức thanh niên, sinh
viên thế giới. Đề xuất và tổ chức thành công các hoạt động giao lưu với thanh
niên các nước có đường biên giới chung với Việt Nam, tiếp tục củng cố mối quan
hệ truyền thống với Đoàn thanh niên Trung Quốc, Lào, Cu Ba, Liên bang Nga...; đã
tích cực tham gia các hoạt động tại Festival thanh niên...Vị thế và ảnh hưởng
của thanh niên Việt Nam còn được thể hiện ở nhiều cuộc thi thế giới và khu vực
về toán học, vật lý, âm nhạc, tin học, thể thao…Ngoài ra, hiện nay có hàng chục
vạn lao động Việt Nam ở nước ngoài mà chủ yếu là thanh niên đang đóng góp không
nhỏ cho các nền kinh tế thế giới với sự thông minh sáng tạo, đức tính cần cù
chăm chỉ trong lao động và nghiên cứu khoa học...Có thể nói ít có thời kỳ nào mà
tuổi trẻ Việt Nam lại có cơ hội và vai trò to lớn đến thế trong tiến trình đổi
mới và hội nhập.
Các
mùa hè tình nguyện đã làm xanh nhiều góc phố bộn bề lối sống thị trường và làm
tươi mới những bản làng xa xôi. Hàng chục ngàn trí thức trẻ tình nguyện lên
đường về nông thôn, miền núi… Bên cạnh đội hình Thanh niên xung phong lập nghiệp
và hoạt động chủ yếu ở địa bàn vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo, còn có
hàng ngàn doanh nghiệp trẻ đang hăng hái, trăn trở góp phần tạo dựng nên “Thương
hiệu Việt” và nhiều bạn trẻ khác đang “khởi nghiệp” bằng chính bàn tay, khối óc
dám nghĩ, dám làm và biết làm của mình.
Là
quốc gia có dân số khá trẻ, có khoảng 30 triệu người trong độ tuổi thanh niên
(15 - 34 tuổi), chiếm 38% dân số, đây vừa là một lợi thế về nguồn nhân lực,
nhưng đồng thời cũng tạo nhiều sức ép về giáo dục, y tế, việc làm và các vấn đề
xã hội khác liên quan đến thanh niên. Trong hàng loạt vấn đề đặt ra đối với
thanh niên hiện nay thì vấn đề nghề nghiệp và việc làm được nhiều thanh niên
quan tâm nhất. Kết quả những cuộc điều tra khảo sát cho thấy gần 40% thanh niên
(trong đó chiếm 50% là đối tượng sinh viên) lựa chọn các nghề như kỹ sư, bác sĩ,
giáo viên; 16% muốn trở thành nhà kinh doanh; 12% chọn nghề quản lý xã hội và
công tác chính trị…Hiện vẫn còn hàng triệu thanh niên chưa có việc làm hoặc việc
làm không ổn định, trong đó một bộ phận lớn chưa được đào tạo nghề nghiệp hoặc
đào tạo mang tính hình thức, chưa đáp ứng nhu cầu của nền kinh tế thị trường
đang đòi hỏi chất lượng nguồn nhân lực ngày càng cao. Điểm yếu căn bản của thanh
niên Việt Nam hiện nay là năng lực hội nhập, bản lĩnh vượt qua mọi cám dỗ và ý
thức kỷ luật trong một xã hội pháp quyền. Bên cạnh những doanh nhân 7X, 8X thành
đạt đáng tự hào vẫn còn không ít bạn trẻ nghèo về hành trang nhưng lại “giàu” về
lối sống thực dụng và luôn muốn đốt cháy giai đoạn bằng cách “bỏ qua” giai đoạn
tích luỹ kiến thức để “đi thẳng” lên chủ nghĩa hưởng thụ. Chính điều đó đã đưa
đến việc xuất hiện nhiều tệ nạn xã hội: buông thả, trộm cắp, cờ bạc, ma tuý, mại
dâm… Phải chăng đó là hệ quả tất yếu của sự buông lỏng giáo dục nhân cách và của
thuyết “hy sinh đời bố, củng cố đời con” mà trách nhiệm lại không chỉ thuộc về
những người đang lớn lên.
Để hướng thanh
niên vào việc nhận thức và hành động nhằm nâng cao vị thế cũng như xác định tốt
trách nhiệm của mình, khắc phục những điểm yếu, giúp thanh niên không chỉ giữ
vững lòng tin vào tương lai của đất nước mà còn có đủ bản lĩnh và năng lực hội
nhập trước một thế giới mở như đại dương bao la chào đón con tàu Việt Nam xuất
bến, thì cần hướng vào việc thực hiện tốt các vấn đề cơ bản
sau:
Một là, chăm lo lợi ích chính đáng và phát huy tinh thần xung kích của thanh niên trong nhiệm vụ xây dựng kinh tế, xã hội
Trước
những băn khoăn của nhiều đoàn viên thanh niên về việc đào tạo nghề và nhu cầu
vui chơi giải trí, điều này đặt ra một vấn đề trong việc thực hiện các chương
trình hành động, các chính sách đòi hỏi cần dựa vào Luật Thanh niên với việc
thực thi tốt quyền và nghĩa vụ của thanh niên, để làm được điều đó thì phải:
chăm lo lợi ích chính đáng của thanh niên và phát huy tinh thần xung kích của
thanh niên trong nhiệm vụ xây dựng kinh tế, xã hội.
Nhưng
những vấn đề thiết thực của thanh niên như: học hành, việc làm, vui chơi giải
trí và những kỹ năng trong cuộc sống cần được quan tâm đúng mức. Như vậy, để
chăm lo cho thanh niên tốt đòi hỏi bản thân mỗi thanh niên cần phải giải quyết
lợi ích chính đáng của mình, còn tổ chức Đoàn chỉ góp sức đồng hành, khơi gợi và
tạo điều kiện để các bạn trẻ có cơ hội giải quyết nhu cầu chính đáng
đó.
Ngoài
ra, cần có cơ chế chính sách để thanh niên được vay vốn học nghề, để các cơ sở
được vay đào tạo nghề cho thanh niên, vay đi xuất khẩu lao động; Tư vấn hướng
nghiệp, nâng cao năng lực, giải quyết việc làm cho thanh niên.
Hai
là, xây dựng lối sống đẹp, tác phong công nghiệp cho thanh niên, đồng
thời quan
tâm hơn và cân bằng đời
sống tinh thần cho thanh niên
Nước
ta đã gia nhập WTO, các nhà đầu tư nước nước sẽ không ngừng đầu tư vào thị
trường đầy tiềm năng như nước ta, nhưng để tranh thủ được cơ hội lớn đó thì mỗi
thanh niên và các cơ quan có chức năng cần phải xây dựng cho thanh niên lối sống
đẹp, tác phong công nghiệp, có ý thức tiết kiệm, chống lãng phí, tham nhũng.
Nâng cao trình độ chuyên môn, thành lập Câu lạc bộ nghiên cứu khoa học để tập
hợp các bạn trẻ.
Thanh
niên là lực lượng tri thức lớn, đóng vai trò quan trọng trong công cuộc phát
triển kinh tế của đất nước, nhất là trong thời kỳ hội nhập hiện nay. Họ là những
người có nhiều sáng kiến, ý tưởng mới lạ.
Để
làm tốt điều đó tổ chức Đoàn cần chăm lo hơn nữa đến đời sống tinh thần cho giới
trẻ. Bởi, chăm lo đời sống tinh thần giới trẻ (đặc biệt trong điều kiện sức ép
từ việc học hành, thi cử, việc làm... như hiện nay, một bộ phận nhỏ giới trẻ
thường bị căng thẳng, trầm cảm...) không những là biện pháp tốt nhất để lôi cuốn
và tập hợp thanh niên mà còn xây dựng “vốn cộng đồng” cho các cơ quan, đơn vị,
doanh nghiệp có thanh niên tham gia.
Thông
qua những hoạt động văn hoá, văn nghệ, thể dục thể thao giúp thanh niên cân bằng
đời sống tinh thần. Giúp họ có cơ hội kết nối bạn bè, giao lưu học hỏi. Khơi dậy
tinh thần đoàn kết, ý thức cộng đồng. Những hoạt động đó phải được cụ thể hoá
bằng những chương trình phù hợp với tâm tư nguyện vọng của giới trẻ như: Các hội
thi văn nghệ, các giải bóng đá, các chương trình lễ hội... Phải luôn thay đổi
các mô hình hoạt động, tạo sự mới lạ để thu hút đông đảo giới trẻ tham gia. Bên
cạnh đó, cần lồng ghép các hoạt động văn hóa văn nghệ, nhằm tạo điều kiện để
phát triển “góc thiện” trong mỗi thanh niên... giúp họ biết sống vì cộng đồng.
Cần nâng cao hơn nữa vai trò của tổ chức Đoàn trong đời sống xã hội, làm sao để
mọi người nhìn nhận đúng vai trò, vị trí của tổ chức Đoàn. Từ đó xây dựng lối
sống vì cộng đồng cho thanh niên. Vì vậy, khi tổ chức Đoàn chăm lo tốt đời sống
tinh thần cho thanh niên cũng đồng nghĩa với việc xây dựng và nâng cao vị thế
của thanh niên.
Hơn
nữa, hoạt động văn hoá, văn nghệ, thể thao, giải trí còn giúp thanh niên gìn giữ
và phát huy những giá trị văn hoá truyền thống và tạo điều kiện giao lưu, kết
nối bạn bè. Để làm tốt điều này, mỗi cơ sở Đoàn cần có một thủ lĩnh thanh niên
có tâm huyết với Đoàn, đặc biệt là uy tín đối với đoàn viên. Bên cạnh đó, cần có
sự quan tâm, tạo điều kiện của lãnh đạo các cấp, các đơn vị có lực lượng thanh
niên tham gia.
Ba là, nói
không với chủ
nghĩa thành tích và xóa bỏ sự "rập khuôn" máy móc theo phong
trào
Trong
suốt thời gian qua, nhiều cơ sở Đoàn mang "bệnh" thành tích, nặng về văn bản,
giấy tờ, hội họp, chưa tìm ra được các giải pháp thiết thực gắn với hoạt động cụ
thể của tổ chức đoàn mình, chưa gắn với thực hiện nhiệm vụ trung tâm của cơ
quan, đơn vị mình, do đó chưa thực sự thu hút thanh niên.
Qua
thực tế hoạt động của đoàn viên thanh niên nhận thấy: Hoạt động của Đoàn hiện
nay chủ yếu rập khuôn theo phong trào tiền lệ nhiều hơn là một hoạt động có tính
định hướng. Phần nhiều các đoàn viên thanh niên hiện nay đều chấp hành Điều lệ
của Đoàn một cách thụ động, cảm tính nhiều hơn là mang tính chất xây dựng và
phát triển. Trong các buổi sinh hoạt hay Đại hội cơ sở của tổ chức Đoàn hiện chỉ
là những hình thức, "hữu danh"; trên chỉ đạo sao thì dưới cứ thế mà hành động,
còn đoàn viên cơ sở chỉ biết "nghe" mà chẳng mấy khi họ có ý kiến đóng góp gì.
Như vậy, tổ chức Đoàn đã vô tình mất đi tính sôi động của mình và chỉ còn là
những hoạt động mang tính hình thức mà thôi.
Chính
từ thực tế đó, đòi hỏi công tác đoàn và phong trào thanh niên ở các cơ sở cần đi
sâu, đi sát thực tế, nắm bắt được nhu cầu và nguyện vọng của đoàn viên thanh
niên để tổ chức các hoạt động sao cho phù hợp để thu hút đoàn viên thanh niên
tham gia, từ đó nâng cao nhận thức và hành động của mỗi cá
nhân.
Bốn là,
phải biết
cách và thường xuyên đối thoại để phát
huy tối đa tính sáng tạo của thanh niên
Đối
thoại để đoàn viên thanh
niên được lắng nghe, chia sẻ ý kiến; được người khác
tiếp thu, giải đáp thắc mắc của mình. Cũng qua đó, những người lãnh đạo có thể
nắm bắt thực tế những mong muốn, nguyện vọng ở cấp dưới… xác định trọng tâm
phong trào, xây dựng mục tiêu, phát triển đơn vị, cơ sở của
mình.
Để
đối thoại hiệu quả, chủ đề chính phải được chuẩn bị kỹ. Vấn đề đưa ra đối thoại
phải sát thực, được đông đảo đoàn viên thanh
niên quan tâm và nên chia theo mảng như: Hướng nghiệp và
việc làm cho đoàn viên thanh
niên thời hội nhập; Chính sách của Đảng, Nhà nước
với đoàn viên thanh
niên; Thu hút lực lượng trí thức trẻ về làm việc ở các vùng khó
khăn...Đối thoại không chỉ với lãnh đạo Đảng, Nhà nước, lãnh đạo Trung ương Đoàn
mà có thể đối thoại với lãnh đạo chính quyền, Đoàn địa phương.
Ngoài
đối thoại trực tiếp, Đoàn có thể thực hiện thông tin qua đường dây nóng, hộp thư
góp ý, qua diễn đàn website… mở trưng cầu ý kiến, thiết lập các box câu hỏi.
Lượng câu hỏi có thể nhiều việc cụ thể nhưng tập hợp, khái quát chia theo chủ đề
không phải công việc quá khó. Các lãnh đạo có thể trả lời hàng tuần, tháng, hoặc
quý...
Phải
thực sự đổi mới nội dung, phương thức hoạt động của Đoàn trong giai đoạn hiện
nay, nhất là phương thức chỉ đạo của các cơ quan lãnh đạo của Đoàn đối với công
tác Đoàn và phong trào thanh niên. Thực hiện cuộc vận động “Thanh niên học tập
và làm theo lời Bác”, cần phát huy tối đa tính sáng tạo của thanh niên. Làm sao
để thanh niên tự tìm tòi, nghiên cứu cách thức vận dụng lời dạy của Bác vào thực
tiễn cuộc sống. Đề cao phê bình và tự phê bình, xây dựng những phẩm chất tốt
nhưng đồng thời phải đẩy lùi những cái xấu…